Kategoria: podcast

Goleń, to ważna część naszej kończyny dolnej, zbudowana jest z dwóch długich kości: kości piszczelowej i strzałki. Te dwie kości łączą się ze sobą zarówno swoimi bliższymi, czyli górnymi, jak i dalszymi, czyli dolnymi, końcami. Co ciekawe, podobnie jak w przypadku kości przedramienia, kości goleni ograniczają między sobą szeroką przestrzeń, zwaną przestrzenią międzykostną goleni.

Kiedy przyjrzymy się bliżej tym dwóm kościom, zauważymy istotne różnice w ich budowie. Kość piszczelowa jest znacznie silniej zbudowana od strzałki. I nie bez powodu! To właśnie piszczel stanowi główny słup oporowy, który dźwiga całą masę naszego ciała. Jest to kluczowa informacja, ponieważ tylko kość piszczelowa łączy się stawowo z kością udową, tworząc jeden z najważniejszych stawów w naszym ciele – staw kolanowy. Strzałka, choć obecna, nie bierze bezpośredniego udziału w przenoszeniu obciążenia z uda na goleń. 

Jeden z najważniejszych to chyba jednak mocna nadinterpretacja z mojej strony. Wszystkie są równie ważne bo gdyby tak nie było to ewolucja dawno zrobiłaby już swoje i usunęła je z naszego ciała.

Idźmy dalej.

Zagłębimy się w szczegóły budowy kości piszczelowej.

Kość piszczelowa, znana również jako tibia, to największa kość podudzia i zarazem druga co do długości kość w całym naszym szkielecie, zaraz po kości udowej. Znajduje się po przyśrodkowej stronie goleni. Gdybyśmy zrobili jej przekrój poprzeczny, zobaczylibyśmy, że ma ona kształt trójkątny.

Przyjrzyjmy się jej kształtowi. W górnej części, tam gdzie bierze udział w tworzeniu stawu kolanowego, kość piszczelowa jest znacznie grubsza. Następnie, idąc w dół, zwęża się, by ku dołowi znów się poszerzyć, choć już nie tak bardzo jak u góry. Jak każda długa kość, piszczel składa się z głównej części, czyli trzonu, oraz dwóch końców: bliższego, czyli górnego, i dalszego, czyli dolnego.

Teraz przejdźmy do trzonu kości piszczelowej. Trzon ten posiada trzy wyraźne brzegi i trzy powierzchnie.

Zacznijmy od brzegu przedniego. Jest on najbardziej wydatny i z łatwością wyczuwalny pod skórą. Rozpoczyna się u góry, tuż pod kolanem, od tzw. guzowatości piszczeli, a następnie, w kształcie litery „S”, biegnie w dół aż do kostki przyśrodkowej. Jego ostra struktura w górnych dwóch trzecich częściach jest tak wyraźna, że w razie upadku może nawet dojść do przecięcia skóry od wewnątrz – to pokazuje, jak bardzo jest on eksponowany. Ku dołowi brzeg ten staje się bardziej gładki i zaokrąglony.

Kolejny jest brzeg przyśrodkowy. Ten brzeg jest generalnie gładki i zaokrąglony zarówno u góry, jak i u dołu. Jest bardziej wydatny jedynie w części środkowej trzonu.

Na koniec, mamy brzeg boczny, znany także jako brzeg międzykostny. Jest to cienki i bardzo wydatny brzeg, szczególnie w części środkowej. To właśnie do niego przyczepia się ważna struktura – błona międzykostna goleni.

Przejdźmy teraz do powierzchni trzonu kości piszczelowej.

Pierwszą z nich jest powierzchnia przyśrodkowa. Jest gładka, szersza u góry niż u dołu. W swojej górnej, przyśrodkowej części, tuż poniżej guzowatości piszczeli, jest przykryta ścięgnami kilku mięśni: krawieckiego, smukłego oraz półścięgnistego, które się tu przyczepiają. Co ważne, poza tym obszarem, cała powierzchnia przyśrodkowa kości piszczelowej leży bezpośrednio pod skórą, co czyni ją łatwo wyczuwalną.

Następnie mamy powierzchnię boczną. Jest ona węższa niż powierzchnia przyśrodkowa. W górnych dwóch trzecich częściach tworzy płytki rowek, do którego przyczepia się mięsień piszczelowy przedni. Dolna trzecia część jest bardziej gładka, lekko wypukła i stopniowo kieruje się ku przodowi.

Witam Cię bardzo serdecznie w nowym odcinku podcastu i od razu pozdrawiam wszystkich techników masażystów, którzy właśnie zdawali egzamin zawodowy i dla których znajomość mięśni kulszowo goleniowych w tym roku była na wagę złota. 

Dziś ostatni z tej grupy, a mianowicie mięsień dwugłowy uda, który również jak pozostałe zaczyna się na guzie kulszowo-goleniowym ale po kolei. 

Mięsień dwugłowy uda, jak sama nazwa wskazuje, składa się z dwóch głów: głowy długiej i głowy krótkiej. Jest to długi, silny mięsień położony po stronie bocznej na powierzchni tylnej uda. Przebiega od guza kulszowego aż do głowy strzałki, a jego długie ścięgno jest dobrze wyczuwalne w tylno-bocznej części dołu podkolanowego. Odgrywa bardzo istotną rolę w ruchomości kończyny dolnej, a jego przebieg i przyczepy czynią go mięśniem o złożonej funkcji. 

Jak już wspomniałam dwukrotnie głowa długa rozpoczyna się silnym, krótkim ścięgnem na powierzchni tylnej guza kulszowego, wspólnie z mięśniem półścięgnistym. Głowa krótka natomiast rozpoczyna się na środkowej jednej trzeciej wargi bocznej kresy chropawej kości udowej. Co ciekawe, znajduje się na tym samym poziomie co przywodziciel długi. Mięsień ten wykazuje charakterystyczny układ przestrzenny – głowa krótka przebiega nieco bardziej bocznie niż głowa długa, i zbiega się z nią w dolnej części uda. 

Dolna, wspólna część obu głów biegnie w stronę tylno-boczną i kończy się na głowie strzałki. Ścięgno mięśnia otacza więzadło poboczne strzałkowe od tyłu i strony bocznej. Jest to element charakterystyczny dla palpacyjnie wyczuwalnego końcowego odcinka tego mięśnia w dole podkolanowym.

I tu mała uwaga. Często studenci zapominają po której stronie biegną które mięśnie kulszowo goleniowe a bardzo łatwo jest to sprawdzić. Zegnij kolano i wyczuj pod nim po jednej stronie jedno ścięgno. Będzie to strona boczna i będzie ono od mięśnia dwugłowego uda. Po drugiej stronie, czyli przyśrodkowej wyczujesz dwa ścięgna i będą to mięśnie półbłoniasty i półścięgnisty. 

Proste i skuteczne. 

Wracamy do tematu. 

Została nam funkcja i unerwienie. 

Pod względem funkcji, mięsień dwugłowy uda odgrywa ważną rolę w dwóch głównych stawach kończyny dolnej – biodrowym i kolanowym – choć należy pamiętać, że tylko głowa długa działa na oba te stawy. Głowa krótka działa jedynie na staw kolanowy. W stawie biodrowym głowa długa działa jako prostownik uda czyli jest to ruch wyprostu. Gdy kończyna dolna jest ustabilizowana, a tułów pochylony do przodu, mięsień ten może uczestniczyć również w unoszeniu miednicy ku tyłowi. W stawie kolanowym mięsień działa jako zginacz, co oznacza, że przyczynia się do ugięcia podudzia względem uda. Dodatkowo działa jako rotator zewnętrzny – czyli supinator – gdy kolano jest zgięte. To oznacza, że mięsień ten nie tylko zgina staw kolanowy. 

No i ukochane przez wszystkich unerwienie czyli taki mały sarkazm na koniec. 

Tu mamy trochę zabawy. Na bank jest to przestrzeń  L5 – S1 dla obu głów ale głowa długa unerwiona jest przez nerw piszczelowy z tej przestrzeni, a głowa krótka przez nerw strzałkowy wspólny.

No i to byłoby na tyle w tym odcinku podcastu aby zmieścić się w przysłowiowych pięciu minutach. 

Więcej informacji jak zawsze w newsleterze do którego również zawsze dołączone są fiszki. 

Zapisać się możesz zawsze na adresie anatomia@anatomiaw5minut.pl. 

Wystarczy, że wyślesz na ten adres maila wpisując w tytuł swoje imię. Dużo wyszło tu zawsze. 

Przypominam, że jeszcze w tym roku w październiku poprowadzę kurs anatomii palpacyjnej gdzie miło mi będzie się z Tobą spotkać a w listopadzie kurs terapii wisceralnej gdzie również Cię serdecznie zapraszam. Więcej informacji https://fizjomaster.com/kursy-warsztaty/

Pozdrawiam serdecznie,

Agnieszka Mikołajczak

Anatomia w 5 minut

Obiecałam w poprzednim odcinku dokończyć kość biodrową i to dziś zrobię. Został nam do omówienia grzebień biodrowy.

Jest on górną częścią talerza i palpacyjnie wyczuwalną praktycznie w całości, bo jest tą górną zgrubiałą częścią talerza biodrowego. Przypomina kształtem literę S wypukłą ku górze. Jego punkt rozpoczęcia się to kolec biodrowy przedni górny, który jest chyba u każdego palpacyjnie do znalezienia, a kończy się kolcem biodrowym tylnym górnym.

Pomiędzy tymi kolcami na grzebieniu wyróżniamy 3 równolegle do siebie biegnące listewki:

– pierwsza to warga zewnętrzna

– druga to warga wewnętrzna

– pomiędzy nimi najsłabiej zaznaczona z nich wszystkich to kresa pośrednia.

Do wargi zewnętrznej przyczepiają się mięśnie takie jak skośny zewnętrzny brzucha, najszerszy grzbietu i powięź szeroka uda.

Do kresy pośredniej przyczepia się mięsień skośny wewnętrzny brzucha.

A do wargi wewnętrznej przyczepiają się mięśnie: najdłuższy, biodrowo – żebrowy lędźwi, czworoboczny lędźwi poprzeczny brzucha oraz powięź biodrowa.

I jeszcze jedna ważna rzecz tu się znajduje – idąc od kolca biodrowego przedniego górnego ku tyłowi ok. 5 cm (oczywiście bierzemy tu pod uwagę wielkość miednicy) na wardze zewnętrznej znajduje się guzek biodrowy i jest też on anatomicznie palpacyjny. To znaczy, że jest do wyczucia w palpacji.

Przejdźmy teraz do brzegów. Są dwa: przedni i tylny.

Przedni jest wklęsły i znajduje się na nim kolec biodrowy przedni górny, który jak już wcześniej wspomniałam, jest zakończeniem przednim grzebienia. Poniżej jego znajduje się kolec biodrowy przedni dolny, który jest również tępą guzowatą, wyniosłością. Pomiędzy nimi jest wcięcie a poniżej KBPD kość przechodzi w trzon kości łonowej, o której będzie bodajże za 2 odcinki, czyli na grudniowym podcaście. Ale co ważne na dziś? KBPD wraz z trzonem kości łonowej tworzy wyniosłość biodrowo – łonową.

Co tu się nam przyczepia, bo wyniosłości same z siebie w organizmie nie powstają i bez sensu sobie nie leżą. A mianowicie:

• do kolca biodrowego przedniego górnego od strony zewnętrznej przyczepia się mięsień, naprężacz powięzi szerokiej i powięź szeroka uda, więc to chyba łatwo będzie zapamiętać.
• do kolca biodrowego tylnego górnego od strony wewnętrznej – mięsień biodrowy
• a do wierzchołka tego kolca – więzadło pachwinowe i mięsień krawiecki.

No i został nam jeszcze kolec biodrowy przedni dolny i tu przyczepia się mięsień prosty uda i więzadło biodrowo – udowe stawu biodrowego.

Mamy to.

Teraz brzeg tylny talerza, który jest zdecydowanie krótszy od poprzedniego, ale też ma dwie wyniosłości przedzielone wcięciem i one nazywają się odpowiednio kolec biodrowy tylny górny i kolec biodrowy tylny dolny.

Górny stanowi koniec tylny koniec grzebienia i przyczepia się tu więzadło krzyżowo – biodrowe tylne.

Kolec biodrowy tylny dolny przechodzi nam w głębokie wcięcie kulszowe większe, tworząc nam piękne dołeczki jako fajne punkty odniesienia w palpacji.

I to wszystko na dziś.